Michiel op de Sporen

Het begon allemaal toen de federale regering Leterme I viel. Met kopman Leterme vielen nog enkele CD&V-ministers. Herman Van Rompuy werd eerste minister en een van de vervangers van de andere ministers werd Stefaan De Clerck, tot dan de burgemeester van Kortrijk. Eén van de eerste dingen die hij wist te vermelden, is dat er in 10 jaar justitiebeleid niets is veranderd (hij was 10 jaar geleden ook minister van justitie, net als nu). Hij kwam daarna nog in het nieuws voor een feit van informatica-aard. Er zou namelijk een site komen waarop zou vermeld staan waar er pedofielen wonen. Niet exact, maar toch vrij nauwkeurig. Dat is een schending van de privacy. Stefaan De Clerck besloot de site te blokkeren. Al snel werd er gelachen met deze “grote firewall”, wijzend naar China, waar er een immense firewall is. De Chinese overheid blokkeert allerlei sites, vooral die waarop sprake is van democratie, Tibet of mensenrechten. De Clerck had met deze beslissing ook een soort firewall gecreëerd.

De Clerck heeft de smaak blijkbaar te pakken. Vorige week raakte bekend dat jongeren drugs kochten via internet. Daarop besloot de minister dat er een procedure moet komen om sites snel te kunnen blokkeren. De vraag is echter of dit zo wijs is.

Het spreekt voor zich dat een woord als “censuur” in deze context snel valt. CD&V heeft op dat vlak al dan niet terecht een kwalijke reputatie. Maar kun je dit censuur noemen? Zoals ik zei, in het eerste geval is er sprake van schending van de privacy. In het tweede geval zijn er drugs: verboden producten. Je zou kunnen stellen dat het in het belang van de volksgezondheid (en -veiligheid misschien ook wel) is als dit soort sites geblokkeerd wordt. Het valt dus te rechtvaardigen om deze sites te blokkeren. Ze opdoeken is onmogelijk, want de sites zitten beiden op buitenlandse servers. Zoals zovele sites met illegale waren.

Krijgt België nu dan zijn eigen firewall? Die kans bestaat natuurlijk, met zo’n beslissingen. Logische vraag is dan hoe ver we daarin kunnen gaan. Of ook of er geen betere methoden zijn. Om te beginnen is er natuurlijk de mogelijkheid de kopers van illegale waren aan te pakken. Dat lost natuurlijk het probleem niet echt op, maar de site blokkeren doet dat in feite evenmin. Drugs kopen is net zo goed verboden als drugs verkopen. Belgische kopers kunnen opgespoord worden en worden bestraft. Dat maakt de firewall in dit geval in feite overbodig. Alleen het bijhouden van dataverkeer is daarvoor nodig, wat hoe dan ook al gedaan wordt.

Sites met data over personen, zoals een pedofielensite, is weer een andere kwestie. Hier kun je de lezers van zo’n sites onmogelijk wettelijk verbieden er naar te surfen, al was het maar omdat je er per toeval op kan geraken. Idem voor pornografische sites. Het is weliswaar verboden, maar je moet ze al heel extreem vaak bezoeken voordat zoiets opvalt. Je moet trouwens maar eens op linke sites terechtkomen en je krijgt direct al wat pop-ups of banners met porno. Het is een beetje onvermijdelijk.

Toch maar sites blokkeren dan? Wel, dat is weinig zinvol. Het is tegenwoordig niet zo moeilijk een site elders te backuppen, zo ontstaat een kopie die niet op de zwarte lijst zal staan. Wat ook al goed kan, is dat er een soort site tussen de gebruiker en de uiteindelijke pagina kan gezet worden. Als iemand dat wil, kan hij stukken van een site automatisch in zijn eigen site verwerken. Het aanspreken van de echte site gebeurt dan door een tweede site. Als die tweede site ook in het buitenland te vinden is, kan die dat perfect en zal die ook kunnen aangesproken worden door de gebruikers in ons land. Dan moet die site ook weer geblokkeerd worden. Zo gaat het eeuwig door. Het is simpel om samen te vatten: het heeft geen enkele zin om firewalls te introduceren. In China werken ze ook niet. Deels bewust. Er zitten lekken in zodat Chinezen niet eens durven zoeken naar de verboden informatie. Stel je namelijk voor dat je als Chinees toch op een pagina over mensenrechten komt en dat de overheid daar achter komt. Daar staan zware straffen op. Lekken invoeren werkt dus extra bedreigend. Zonder lekken zit je rustig in je stoel: je weet dat je toch niet op zo’n sites kan komen. In het ander geval moet je alert zijn. Zo wil China het.

Natuurlijk is zo’n angstaanjagend systeem niets voor een land als België. Het is onze stijl niet, het volk zou het nooit pikken. Internet is overigens hoe dan ook een praktijk van vrij verkeer van informatie. Iedereen kan er doen wat hij of zij wil. Zolang het wettelijk maar klopt, maar dat is heel ruim. Zet je je site op in een ander land, met minder strenge regels, dan val je onder die regels. Net zoals bij de pedofielensite gebeurde. Een firewall helpt dus niet aangezien die vaak zal moeten aangepast worden. Het is zoals spam: je spamfilter moet de nieuwe vormen leren kennen, maar intussen sijpelen er toch maar mails door. Als de filter weer zijn werk doet, vinden spammers weer wat anders. Zo gaat het ook met verkopers van illegale waren op het net.

Om nog kort terug te keren naar die schending van de privacy: is er dan niéts dat we kunnen doen om ex-gedetineerden te beschermen? Eerst en vooral: sommige mensen vinden het maar logisch dat we deze informatie krijgen. We moeten toch kunnen weten of onze kinderen veilig zijn? Anderzijds krijgen de ex-pedofielen zo nooit de kans zich weer helemaal in de maatschappij te kunnen werpen. Als (maar dit is zeer hypothetisch dus) we willen dat deze mensen een nieuwe kans krijgen, dan bestaat de bescherming er niet in om firewalls te installeren. Ze belemmeren het vrije verkeer van info en lijken hard op censuur. Beter is er voor te zorgen dat de informatie over de pedofielen niet naar buiten kan komen. Het zou toch moeten kunnen dat het geheim blijft wie vrijgelaten wordt? Een “firewall” op dat soort informatie is veel handiger, want zo kunnen de sites niet eens tot stand komen. (Ex-)pedofielen kunnen nu hoe dan ook al niet gaan en staan waar ze willen: als ze herkend worden door de ouders van de slachtoffers, dan riskeren ze soms ook al hun leven. Gaan wonen in die buurt, waar ze misschien zelf al woonden, is ook uit den boze. Op zich is die straf voor velen al erg genoeg. Laat me ook opmerken dat die sites een vals gevoel van veiligheid geven en dat de gebruikers ervan eigenlijk de domsten zijn. Ze kunnen dan misschien wel angstig worden dat er een ex-pedofiel in hun buurt woont, maar die kan wel écht genezen zijn. Er zijn er misschien veel meer in de buurt die het wél zijn. Het is dan wel vreselijk dat die ene man die zijn leven beterde het moet ontgelden en dat de rest zijn slag kan slaan.

Pedofielen zul je helaas niet uitroeien met deze sites. Een firewall beschermt de mensen tegen mensen die het normaal niet meer kunnen zijn. Een firewall beschermt de ex-gedetineerden wel ten dele, maar wijst maar op één iets: dat zijn onschuld niet is weggewassen na een gevangenisstraf en dat het gerecht daar een grote rol in speelt door te lossen wie ze vrijlaten. Firewalls lossen symptomen op, geen oorzaken.