Image via Wikipedia
Komende zaterdag komt de sint naar jaarlijkse gewoonte weer aan in ons land. Zowat de enige dag in het jaar waarop Antwerps burgemeester Janssens een pak met sjerp draagt. Sint Nicolaas zelf wordt al enkele jaren gekleed door de VRT voor deze plechtigheid. De kleren zoals we die kennen uit Dag Sinterklaas. Het zal de meeste mensen wel ontgaan zijn, maar deze sint heeft géén kruis op zijn mijter. Wel een horizontale band onderaan de mijter met daarop een grote verticale band in het midden daarop. Nog wat krulletjes verfraaien het geheel. Geen kruis dus.
Net dat gegeven zint een aantal mensen niet. Ze willen dan ook mild protesteren zaterdag bij de grote intrede van de sint. Mild, want eigenlijk willen ze de sfeer niet verpesten. Maar toch hebben ze het gevoel dat het moet. De sint zonder kruis is geen sint, zo is hun standpunt.
Uiteraard ruikt dit naar verzuring: moeten we nu echt op al die details gaan vitten? Een kruis, waarvoor is dat nodig? De sint is er voor alle kindjes, zo zegt de VRT. Wie trouwens goed op de hoogte is, weet dat Sint Nicolaas een bisschop was. Bisschoppen dragen ook niet steeds een mijter met een kruis.
Maar in se moet ik de tegenstanders wel ergens gelijk geven. Sint Nicolaas is een heilige. Het woord “sint” wijst daar al op, al is door het woord “sinterklaas” de betekenis een beetje verwaterd. Sint Nicolaas? Kindjes zullen die naam niet direct kennen en al zeker niet gebruiken. Een kruis op de mijter zal dat niet veranderen, maar ik veronderstel dat de actievoerders eigenlijk willen laten weten dat de sint ooit bisschop van Myra (in Turkije) was, dus een christelijke figuur. Eigenlijk mag dat wel eens duidelijk gemaakt worden aan de kinderen. Ik weet niet hoe ik dat ooit te weten ben gekomen dat die man eigenlijk een bisschop was, maar met mijn rooms-katholieke (doch afgeworpen) achtergrond moet ik niet zo ver zoeken. Maar weten anderen dat wel? Ik moet de VRT hier eigenlijk wat terechtwijzen. Het is heel mooi dat ze de sint naar alle kindjes laten komen, christelijk of niet, maar het is eigenlijk net zo belangrijk om de achtergrond van die figuur duidelijk te maken. We moeten niet beschaamd zijn om te zeggen dat de sint uit het christendom komt. Niet omdat België of Vlaanderen zo christelijk is, maar gewoon omdat het wel onze geschiedenis is. Europa heeft nu eenmaal sterke christelijke gronden. Of we het willen of niet, Europa zou er totaal anders hebben uitgezien als onze voorouders geen christen werden. Geen aantrekkelijke kerken bijvoorbeeld. Daarnaast is ook ons geweten duidelijk beïnvloed door christelijk geloof. Naastenliefde is in onze maatschappij nog steeds iets heel mooi. Bedriegen (of polygamie, zoals de beoefenaars het zouden noemen) en moorden is nog steeds onaanvaardbaar. En dat zijn dan nog de meest opvallende voorbeelden.
Terug naar de sint dus. Laten we het feestje zaterdag maar leuk en gezellig houden. Kindjes moeten zich amuseren. Maar het is misschien goed dat Ketnet wat aandacht zou besteden aan Sint Nicolaas ook. Al was het maar kort in Karrewiet. Of ja, zoals zo vaak: het onderwijs kan hier ook wat helpen. Ook niet-katholiek onderwijs moet aandacht hebben voor onze tradities, waarvan sinterklaas er een is. Sinterklaas even vanuit een ander perspectief bekijken, zou dus wel goed zijn.
Een kruis lijkt me niet nodig. Een stempel “christelijk” evenmin. Toch is het goed als kinderen weten waarom de sint zo’n goede man is. Dat zijn drijfveren uit het christendom komen, moet wel eens gezegd.
Reclame voor het christendom? Niet per se. Als we ook de oorsprong van Allerzielen (Keltisch, dan pas christelijk), halloween (Keltisch, zelfde oorsprong als Allerzielen), Pasen (joods, dan pas christelijk), Kerstmis (ook al Keltisch, dan pas christelijk), de kerstman (sinterklaas)… kunnen toelichten, dan zijn we allemaal weer wat wijzer. En natuurlijk moet er ook plaats zijn voor pakweg het Suikerfeest. Wat voor zin heeft het iets te (zien) vieren waarvan je niet weet waar het voor staat? We weten toch ook waarvoor pater Damiaan geprezen wordt?
Geen kruis, wel een woordje uitleg. De sint alleen maar zien als iemand die geschenkjes komt brengen, dat is armzalig. Misschien moet iemand eens een leuke tekenfilm maken over Sint Nicolaas die zijn wonderen verricht? Beter een geromantiseerd beeld dan helemaal geen beeld.
![Reblog this post [with Zemanta]](http://img.zemanta.com/reblog_c.png?x-id=38579d85-a4e1-43f6-a7b6-41bf85b83da7){kind=small}
kattekliek zei,
13 november 2009 @ 18:08
Als gelovig katholiek viel ik zowat van m’n stoel toen ik dat nieuws vandaag zag. Een bisschop die geen christelijke symbolen mag dragen … dan mogen ze de Sint wel gelijk in zijn onderbroek de straat opsturen!
Je geeft aan dat je niet gelovig bent (als je Belg bent, waarschijnlijk wel katholiek gedoopt?) Je schrijft:
Hoe zie je dan de toekomst? Als het christendom langzaam (of snel) maar zeker verdwijnt uit onze maatschappij, houden we dan op termijn nog wat over van deze verworvenheden uit ons christelijke verleden?
Michiel zei,
13 november 2009 @ 18:39
Grappig gezegd
. Ik vind het ook wel zo hoor: de sint mag gerust een kruis hebben. Op zijn mijter, dat hoeft niet (dat is ook niet gebruikelijk, las ik vandaag, een omgekeerde T wel en die is er!), maar ik vind dus ook niet dat we de christelijke achtergrond van de sint moeten vergeten. Gelovig of niet.
Hoe ik het zelf zie, de toekomst? Ik ben natuurlijk geen ziener of zo, dus wat ik daarover denk, is niet van belang. Maar mijn mening geven wil ik wel. Ik ben zelf gedoopt, dat klopt, maar ik heb mijn banden met de katholieke kerk doorgeknipt. Vooral die met de Kerk als instelling in feite. Of God bestaat, dat weet ik niet, maar ik denk van niet. Maar wat mij betreft: ik heb héél veel respect voor wat christelijk geloof inhoudt. Ook wat islamitisch geloof inhoudt. Beide godsdiensten zijn volgens mij alleen te ver gegaan met de praktische invulling van hun geloof. Kortom, ik vind de basis van het geloof wel “mooi”, al dekt dat niet de lading die ik echt bedoel. Jezus, Mohamed, welke heilige dan ook, ze hebben ons wijze levenslessen gegeven. Voor mij stopt het daar eigenlijk. Ik bewonder wat ze hebben gedaan, al geloof ik niet letterlijk wat er in de geloofsboeken zoals de Bijbel en Koran staat. Maar de verhalen die erachter steken zijn zeer goed. Naastenliefde bijvoorbeeld, eigenlijk de basis van de Bijbel, zoals ik het zie.
De toekomst dus. Wel, ik denk niet dat we ons daar zorgen over hoeven te maken. Die dingen zitten gewoon in ons. Ook Keltische/Gallische en Germaanse gebruiken zitten ook nog steeds in onze cultuur denk ik. ALS mensen niet meer geloven, denk ik wel dat ze – net als ik – toch wel de basiswaarden ervan onthouden en opnemen. Dus in feite hetzelfde, maar dan los van het geloof. Veel van onze wetten zijn gewoon gebaseerd op die basiswaarden, die vaak zelf ook uit een verder verleden komen dan het christendom. Die krijg je er niet zomaar uit, zelfs al vergeten de mensen de echte oorsprong. Niettemin vind ik het wel belangrijk dat mensen die oorsprong blijven kennen. Ik hoop dat daar werk van gemaakt wordt, want eigenlijk is dat nu niet meer het geval. De sint, wie kent die nog echt? Of Jezus? De man die over water liep, maar verder?
Ik denk daar alleszins niet te negatief over. Die oorsprong is nu nog bekend en ik denk dat er altijd mensen zullen zijn die ze kennen. Zoals met alles, komt de kennis erover nog wel terug. Het geloof zelf misschien niet, al vind ik het ook prima als mensen die waarden nastreven uit geloofsoverwegingen. Idem als ze dat om een andere reden doen.
Samengevat: het christendom verdwijnt misschien steeds meer op de achtergrond, maar de waarden zullen springlevend blijven. En ik denk dat gelovigen daar eigenlijk ook tevreden om mogen zijn. Het doel blijft hetzelfde.
Als je dat anders ziet, dan laat je het maar weten hieronder! Graag zelfs!
kattekliek zei,
14 november 2009 @ 22:29
Ik zie het inderdaad anders. Ik denk dat wat wij nu zien in de westerse maatschappij, vooral een echo is van het christelijke verleden (en het is ook nog een beetje het christelijke heden, want het christendom is niet geheel dood en speelt bijv in de politiek nog wel een zekere rol). Naarmate de generaties elkaar opvolgen en het christendom steeds meer iets van de geschiedenisboekjes wordt, gaan de waarden en normen die ermee samenhangen ook verdwijnen. Het is niet mogelijk om die zonder geloof vast te houden. Waar dat nu nog wél gebeurt, is dat vanwege een soort ‘cultureel’ geloof – het geloof in God is verdwenen, maar men vindt/denkt dingen omdat ze ‘normaal zijn’, omdat ze ‘nu eenmaal zo horen’. Maar dat ‘nu eenmaal’ is zo vanzelfsprekend niet. Moraal bestaat alleen bij de gratie van een objectieve goedheid. Die goedheid zit niet in de mens (wie een krant of geschiedenisboek opentrekt, ziet dat direct). De enige absolute goedheid is God. De maatschappij die Hem uit het oog verliest, verliest ook de moraal. Jezus was niet alleen maar een leraar die ons een goede weg liet zien, Hij was én is de Zoon van God, de Goedheid Zelve en daarmee het ijkpunt voor onze moraal.
Om het even bij de voorbeelden te houden die jij gaf:
* Naastenliefde is in onze maatschappij nog steeds iets heel mooi.
De basis hiervoor wordt echter alsmaar smaller. Dichterbij huis, liefst alleen wat ‘eigen’ is. Het soort naastenliefde waarvan Jezus in de Bergrede zegt: “Want als je liefhebt wie jou liefheeft, welk loon verdien je dan? Doen de tollenaars dat ook niet? Als je alleen je broeders groet, wat voor bijzonders doe je dan? Doen de heidenen dat ook niet?” (Matteüs 5:46-47)
* Bedriegen (of polygamie, zoals de beoefenaars het zouden noemen) [...] is nog steeds onaanvaardbaar.
In de tussentijd is onze maatschappij in vijftig jaar tijd enórm veranderd w.b. seksuele moraal. Wat vroeger bedriegen en echtbreuk heette, heet nu echtscheiding en hertrouwen – netjes geregeld bij wet. En dat is slechts één voorbeeld. Lees dit eens (overigens onderdeel van een heel verhaal over hoe ik zelf een draai van 180° heb gemaakt op dat gebied). Reageren mag daar trouwens ook, als je het hier te offtopic vindt.
*moorden is nog steeds onaanvaardbaar.
Als je iemand op straat doodschiet, wordt je inderdaad door de politie opgepakt. Maar er wordt gemoord op grote schaal, en (haast) niemand kraait ernaar.
Ik zie – met jou – dat er nog steeds christelijke moraal is in de Benelux. Maar ik zie ook hoeveel er al van afgebrokkeld is. Verder ken ik de geschiedenis (o.a. hoe men bij de Grieken en de Romeinen omging met zwakke groeperingen en met kinderen – babymoord was daar bijv geen enkel moreel probleem) en ik beef en huiver voor de toekomst. Waar ik echter ook op vertrouw, is dat de Kerk zal blijven. Misschien niet in Nederland en België, maar wel wereldwijd. En vandaaruit kan er ook weer een opleving van het christendom en de daarbij behorende – van binnenuit beleefde – normen en waarden komen.
Ja, ik besef dat dit (zeker n.a.v. een nogal triviaal berichtje over Sinterklaas
) erg heftig en zelfs extreem over kan komen. Misschien denk je: “Díe is gek!”. Maar weet dan in ieder geval: deze gek is van precies dezelfde situatie gekomen als jij en vele miljoenen in België en (m.n. Zuid-)Nederland. Namelijk: katholiek gedoopt, ongelovig en kerkverlater, maar Jezus wel ziende als iemand die goede dingen heeft gezegd. Mijn overtuigingen zijn erg vergelijkbaar met die van jou geweest, tot nog zo kort als vijf jaar terug. Als je wilt weten hoe zo’n ommekeer ooit heeft kunnen plaatsvinden, raad ik je aan de serie “Een heerlijk lustrum” op mijn blog (recent gepost) op te zoeken. Misschien vind je me daarna nog steeds gek, maar dan weet je in ieder geval waarom het zo gekomen is 
Michiel zei,
15 november 2009 @ 16:06
Hoewel mijn blogs het soms anders doen uitschijnen, ben ik eigenlijk niet zo negatief gestemd als het over de maatschappij gaat. Ik zou dan ook graag nog wat toevoegen aan wat je zei.
Om te beginnen verklaar ik je niet gek. Ik ben zelf van mijn geloof afgestapt o.a. omdat ik het niet kan vatten dat God onderscheid lijkt te maken tussen mensen in het hier en nu. Het milieu waarin je geboren wordt, is vaak doorslaggevend. Hoe goed je ook bent, sommigen geraken nooit uit de miserie. God lijkt mij selectief. Ik weet dat gelovigen daar een reden voor geven, maar ik accepteer die niet. Een algoede God lijkt me er dus niet. Ik zie ook geen enkele reden waarom God de aarde heeft gemaakt als alle doden later toch in de hemel of hel terechtkomen. Waarom die tussenfase niet overslaan en engelen scheppen i.p.v. mensen? Ik heb hier een tijd mee geworsteld, maar hoe ouder ik word, hoe meer ik denk dat “het goede van God” gewoon “het goede in de mensen” is, zonder God. In die zin kan ik het accepteren en respecteren dat mensen gelovig zijn. Zij zien God als “iemand” waarvoor ze het allemaal doen. Ik stel mezelf daar niet boven, maar voel geen druk van een God om zoiets te doen, ik doe het gewoon (zo goed als mogelijk).
Ik wil even op je puntjes reageren dan:
* Naastenliefde is er naar mijn gevoel maar al te goed. Veel ongelovigen streven dat inderdaad niet meer na, maar ik kan een voorbeeld geven van een ideologie waarin dat anders wel nog klopt: socialisme. Die is gestoeld op naastenliefde. Mensen die het moeilijk hebben in de maatschappij helpen. Armen, allochtonen, gehandicapten… Zij doen dat zonder hun geloof. Overigens, veel gelovigen hebben een grondige hekel aan moslims: mooi voorbeeld van vergeten christelijke naastenliefde. Ik denk dus zelf dat naastenliefde los kan staan van het geloof, maar dat is geen noodzaak. Omgekeerd puren veel mensen uit hun geloof ook redenen om niét aan naastenliefde te doen, als de “naaste” niet gelovig is of iets anders gelooft. Dit is geen persoonlijke aanval, maar vele mensen doen wel zo. Ik spreek uit erg directe ervaring.
* Echtscheiden en hertrouwen is inderdaad iets in die zin. Ik zou niet durven stellen dat het echte polygamie is, maar in elk geval een soort “oligogamie”. Volgens mij ligt het probleem echter niet aan goddeloosheid. Wederom: in de geschiedenis waren zelfverklaarde gelovigen vaak net diegenen die er meerdere liefjes op nahielden. Pastoors en pausen met erkende bastaardkinderen, het was geen uitzondering. Zij zijn dan ongelovig in je ogen? Wederom geen persoonlijke aanval, maar zij voelden zich toch wel erg gelovig. Omgekeerd weer, ongelovigen geloven vaak ook in monogamie hoor. Ik zelf ben van oordeel dat mensen gewoon veel te snel trouwen tegenwoordig. Ze gaan daarbij vaak uit van seksuele driften of zo, denk ik. Maar seks en liefde zijn twee dingen. Ik ben ervan overtuigd dat als mensen wat zouden wachten met trouwen én mekaars gebreken beter zouden aanvaarden of er samen aan zouden werken, dat er dan al veel minder scheidingen zouden zijn.
* Moord is – helaas – van alle tijden. Geloven of niet… Kruistochten, je kent ze ook wel, het vaak gebruikte argument. De “gelovigen” van toen vermoordden zelfs andere christenen. Oorlogen idem. Moord en oorlog waren lang manieren om de eer te herstellen. Ik durf beweren dat dat tegenwoordig steeds minder aan de orde is. Ik las zelf eens een artikel waarin stond dat er tegenwoordig zo weinig gemoord wordt, dat het nu echt nieuws is. Vroeger waren er veel meer moorden, maar die haalden vaak het nieuws niet omdat het zo “normaal” was binnen bepaalde kringen. Wie schrikt bijvoorbeeld als de Italiaanse maffia een andere familie uitmoordt? Daar is dat “normaal”. Ik geloof dus echt niet dat er nu meer moorden zijn, zeker niet bij ons.
Ik las ook je stukje over abortus daaromtrent. Ik geef toe dat je daar een groot punt hebt. Ik ben zelf niet tegen abortus, maar ik vind het een zeer flauw iets. Het is een beetje te simpel: heb je seks met de verkeerde, hop, laten wegnemen. Ik pleit dan ook voor veilige seks. Of nog beter: helemaal niet te veel avontuurtjes, seks met die ene waarvan je hoopt dat het de echte is. Abortus is een te simpele manier om fouten recht te zetten. Maar ik ben er niet tegen omdat abortus verhindert dat kinderen die niet gewenst zijn niet geboren worden. Adoptie bestaat, ik weet het, maar zelfs geadopteerden zijn op een bepaald punt in het leven bijna zonder uitzondering op zoek naar hun verleden en vinden het nooit, ook al zoeken ze heel hun leven. En verkrachtigen en medische redenen, sja, daarvoor vind ik het ook goed. Maar ik zie het als een ALLERLAATSTE redmiddel. Eigenlijk zou het niet zo gemakkelijk mogen zijn. Abortus moet goedkoop zijn voor mensen die verkracht zijn of dood zouden kunnen gaan door een zwangerschap, maar heel duur (en liefst voor de rijken ONTZETTEND duur) zodat het ontmoedigd wordt. Mensen zullen dan hopelijk twee keer nadenken voor ze seks hebben met eender wie. Ik vind het echter iets te goedkoop om dit ‘moord’ te noemen, maar allicht is jouw definitie van leven anders dan de mijne. Maar ik denk dat we het over de essentie zeer eens zijn: dat het probleem komt uit “seks voor de seks/kick” in plaats van “seks uit liefde”.
Ik denk dat je zelf de geschiedenis en de zwarte bladzijden van “het geloof” kent. Ik weet ook dat niet alle gelovigen zo zijn, de meerderheid vast niet zelfs. Maar ik ben er ook redelijk van overtuigd dat je niet gelovig moet zijn om zo te doen. Wel is het misschien wel zo dat er meer “kwaad” (ik vind geen beter woord) gebeurt bij slechte gelovigen en ongelovigen. Zoals ik zei: als het geloof kan helpen om goed te doen, dan is dat voor mij heel goed. Maar helaas is geloof te vaak een reden tot agressie en haat (moslimextremisme en andere vormen van racisme uit geloofsovertuigingen). Zij zullen zichzelf als goede gelovigen beschouwen omdat ze hun geloof opdringen. Maar wie heeft de waarheid in pacht?
kattekliek zei,
15 november 2009 @ 21:58
Wederom bedankt voor je uitgebreide reactie, Michiel, zeer interessant!
Ik heb weinig tijd om nu uitgebreid te reageren, maar dat komt later zeker wel. Je stelt heel goede vragen, dingen die er echt toe doen. Ik zit zelfs te broeden op een blogpost over bepaalde aspecten van je post. Is het goed als ik daarvoor een (klein) citaat van jou overneem (zodat mensen weten wat de aanleiding is)? M.n. dit fascineert me:
Dat is een zeer goede en belangrijke zinsvraag, waar ik niet boem-bats een goed antwoord op kan geven, maar wat zeer zeker de moeite waard is om verder over na te denken en uit te werken.
Verder: om je later beter/gerichter een uitgebreid antwoord te kunnen geven, zou ik je willen vragen:
Wat is volgens jou de reden die gelovigen geven hiervoor?
Michiel zei,
17 november 2009 @ 10:33
Gebruik mijn post gerust hoor. Misschien wel eens linken dan.
Die selectie van God, wel, er is bijvoorbeeld de eeuwenoude reactie van “het beter leven komt in het hiernamaals”. Ik veronderstel dat er nog redenen zijn, maar deze hoor je nog steeds. De God van Liefde laat mensen blijkbaar graag lijden, denk ik dan. Of “de duivel is aan het werk”. Ik snap niet dat God dan mensen heeft geschapen die naar de duivel luisteren, als die al zou bestaan. Want waarom zou God trouwens ook een duivel scheppen? Als schepper zou hij trouwens ook moeten weten of zijn schepsels vatbaar zouden zijn voor een duivel als dusdanig of niet. Het ontgaat me allemaal sterk. Het beetje wetenschapper in mij maakt het allemaal nog erger. Als er al een God is, dan is het volgens mij zeker niet de God zoals katholieken of andere gelovigen van tegenwoordig die afschilderen.
kattekliek zei,
17 november 2009 @ 17:47
Dank voor je toelichting
Ik zal vanzelfsprekend linken naar je blog als ik ervan citeer op het mijne! Overigens kan dat nog wel even duren; er begint zich hier nu een ware wachtrij van onderwerpen te vormen 
Er is zoveel interessants om over te schrijven (maar daar heb jij ook ‘last’ van, zie ik). En even iets tussen neus en lippen door schrijven als reactie op een blog gaat vele malen sneller dan een degelijke blogpost in elkaar zetten.
W.b. de God van de katholieken en een wetenschappelijk wereldbeeld, zou ik je van harte aanraden om eens in mijn blogcategorie Kerk en wetenschap rond te neuzen. Ik ben trouwens zelf ook zeer geïnteresseerd in wetenschap, ben landbouwingenieur en vooral evolutie heeft mijn volle interesse (en over bio-informatica heb ik ook wel e.e.a geleerd in mijn studie, al is dat na 10 jaar tamelijk ver weggezakt). Ook astronomie vind ik interessant, al ben ik daarin maar een leek.
Ik kan helemaal niets met de (m.n. evangelisch-christelijke) opvatting dat de aarde 6000 jaar geleden zou zijn geschapen in 6 dagen en dat God er en passant wat fossielen in de juiste grondlagen heeft geplempt en ook nog wat sterren op enorme afstanden (tot wel 13 miljard jaar, onlangs nog in het nieuws) aan het zwerk heeft geplaatst… Wel jammer dat dat nu vaak juist het karikaturale beeld is waar je als christen tegenop moet boksen in gesprek met niet-gelovigen