Michiel op de Sporen

Cover 'Et radsel van den Ainhoorn'

Van Kuifje worden al jaren geen nieuwe albums meer gemaakt. Iedereen heeft de albums intussen ook al allemaal, dus dreigen de erfgenamen van wijlen tekenaar Hergé stilaan minder inkomsten te krijgen. Er wordt dan ook krampachtig geprobeerd oud materiaal in nieuwe formaten te gieten zodat er toch nog gekocht wordt. De erfgenamen zijn er heel sterk in. Ze begonnen met de oude zwart-witversies van de albums opnieuw uit te geven, te beginnen met Kuifje in het land van de Sovjets. Intussen volgden ook A5-versies van de albums en ook nieuwe drukken van de oude versies van de albums (facsimile), waar Hergé later nog aan sleutelde voor latere uitgaven. Blijkbaar was dat nog niet genoeg, dus worden nog andere albums uitgegeven: dialectversies. Er zijn er al in allerlei Franse dialecten, maar ook in het Brussels, Hasselts, Antwerps en ook het Oostends. In het Oostends verscheen een onechte facsimile (want natuurlijk verscheen de echte versie nooit in het dialect) van De Zwarte Rotsen, Et doenker ejland. Het werd een groot succes. Het kon dan ook niet uitblijven: er moest opvolging voorzien worden. Twee nieuwe albums moesten er deze keer aan geloven: Het geheim van de Eenhoorn en De schat van Scharlaken Rackham. Slim gezien, want zo moet je ze al bijna beiden kopen. De verhalen sluiten namelijk op elkaar aan.

Cover 'De sjhat van Sjhetterrooje Rackham'

Deze editie

Wie Et doenker ejland las, weet waar zich aan te verwachten: pittig dialect met woorden en uitdrukkingen waarvan je misschien nog nooit gehoord hebt. Zelfs voor een rasechte West-Vlaming als ik is het soms onverstaanbaar. Gelukkig zijn de boeken steeds voorzien van een woordenlijstje en een grammatica. Zelfs een Bruggeling als ik zal het nodig hebben, want Oostends is blijkbaar toch nog iets aparts. De vertaler vond het ook maar wat prettig dat in dit album ook kapitein Haddock een prominente rol speelt. De kapitein staat er om bekend heel wat scheldwoorden te kennen. Net die worden door klassieke, West-Vlaamse scheldwoorden vervangen. Sommige ook door typische woorden voor Oostendse vissers, wat natuurlijk prima past bij de oude zeebonk.

Ik heb er geen flauw benul van of niet-West-Vlamingen er zelfs maar één zin uit verstaan, maar voor de mensen die het dialect een beetje machtig zijn, is dit zeker iets fijns.

Als er dan toch een minpunt is aan dit album, dan is het misschien wel dat ze iets te ver zijn gegaan in hun vertaalwerk. Echt élk woord is in het dialect omgezet. Dat voelt weinig natuurlijk aan. Zo zie je bijvoorbeeld een kalender met de dagen van de week in het dialect. Ook de krant is in het dialect. Door de vertaling wordt één passage ook wat verkeerd uitgebeeld. De Janssens heten hier Haspeslagh en Aspeslagh, maar net omdat hun namen niet meer beginnen met dezelfde letter gaat een scène waarin dit belangrijk is de mist in. Op een bepaald moment vinden ze hun gestolen portefeuilles terug bij een zakkenroller, allemaal onder de letter D. In de Nederlandse vertaling is dit onder de J (juist), maar in dit geval klopt er niets van. Het komt natuurlijk gewoon uit de Franse versie (Dupont), maar die ene letter maakt de grap wel stuk. Een detail, maar in een album waar ze alle details hebben vertaald, hadden ze dit ook beter kunnen doen.

Het verhaal

Et radsel van den Ainhoorn

Kuifje (Kuiftsje) koopt op de Oude Markt in Brussel de maquette van een schip. Twee mannen proberen het over te kopen, maar Kuifje wil het per se cadeau doen aan kapitein Haddock. Die slaat bijna groen uit bij het zien van het geschenkje, want hij kent het schip van een schilderij waar zijn voorvader op te zien is. Zonder het te beseffen brengt het schip echter een hoop last met zich mee. Er wordt ingebroken bij Kuifje en het schip wordt gestolen. Kuifje verdenkt één van de mannen die het schip wou overkopen, maar ook hij wordt het slachtoffer van de echte misdadiger. Dankzij een boek van de voorvader van Haddock wordt wel één en ander opgehelderd: de voorvader voer zelf ooit met het grote schip, de Eenhoorn. Het schip werd gekaapt door piraat Scharlaken Rackham (Sjhétterrooje Rackham), maar voorvader Swatn wist te ontsnappen, mogelijk samen met de buit van de piraat. Hij ging aan land op een eilandje en wachtte daar op zijn redding. Hij maakte later drie maquettes en verstopte er een schatkaart in, maar die is enkel leesbaar als de drie papiertjes samen zijn. Kuifje beseft waar de inbrekers op uit waren, maar ze vonden het papiertje niet. Dat was toevallig al uit het schip gerold toen Bobbie het liet vallen. Als de andere man van de markt dan plots voor Kuifjes deur staat, gaat de bal aan het rollen: de man wordt neergeschoten en niet veel later wordt Kuifje ontvoerd. De inbrekers waren nu plots ook potentiële moordenaars en kidnappers. Ze menen dat Kuifje hun papiertjes heeft gestolen en ze willen ze terug. Hij wordt opgesloten in de kelder van hun schuilplaats: kasteel Molensloot (Meulediek). Kuifje weet te ontsnappen en belt de kapitein op, die samen met de hulp van de neergeschoten man (levend en wel) Kuifje ter hulp schiet. De schurken worden overmeesterd. En de papiertjes? Die blijken bij een zakkenroller te zijn terechtgekomen. Samen blijken ze aan te geven waar de Eenhoorn is gezonken. De plek waar de schat ligt?

De sjhat van Sjhétterrooje Rackham

Kuifje en Haddock gaan op schattenjacht! Een bizarre man met de naam Zonnebloem (Zunneblomme) komt tijdens de voorbereidingen even aankloppen met een uitvinding: een onderzeeërtje in haaivorm. De man blijkt zo goed als doof en denkt dat zijn duikboot mee mag op de expeditie. Het duurt even voor het hem duidelijk is dat dit niet het geval is. Hij gaat dan maar als verstekeling mee en verstopt zijn duikbootje in kisten waar normaal whiskey in hoort te zitten. De kapitein kan er niet om lachen als hij dat op volle zee ontdekt, maar de duikboot blijkt van groot belang om het gezonken schip te vinden. De bemanning zoekt koortsachtig op het eiland en onder water naar de schat, maar ze vinden niets. Teleurgesteld keren ze terug, samen met heel wat interessant materiaal uit het schip, waaronder enkele perkamentjes. Zonnebloem ontdekt daardoor dat voorvader Swatn ooit in kasteel Molensloot woonde. Zonnebloem koopt het voor de kapitein, als bedanking voor de reis en het testen van de onderzeeër. Kuifje en Haddock gaan het even bekijken en vinden er per toeval… de schat van Scharlaken Rackham!

Mooi verhaal, een klassieker in de stripwereld. Een schattenjacht en haaien, een paar bandieten en de ongelooflijk domme Aspeslaghs: de perfecte mix voor een spannend tweeluik. Meerwaarde van de dialectversie? De grappige woordenschat natuurlijk! Heel zorgvuldig gedaan, wat een extra komische dimensie levert aan het album. Leuk voor de verzamelaar en de West-Vlaming die zijn collectie van Kuifje nog niet compleet heeft. Dat spaart je de kosten van het originele album, terwijl deze versie toch echt een meerwaarde biedt op taalgebied. Let op: dialect lezen is verdomd vermoeiend.

Uitgeverij Casterman

Richtprijs: € 11,50 per album (hardcover)